Sistem Süreçlerini İzleme

Linux'ta süreç, çalışan bir programın örneğidir. Çalıştırdığınız her komut ve açtığınız her uygulama bir veya daha fazla süreç başlatır.

Süreçleri anlamak sunucu yönetimi için çok önemlidir. Bu, sistemin durumunu izlemenize, sorunları gidermenize ve sunucunuzun sorunsuz çalışmasını sağlamanıza yardımcı olur.

"process status" ifadesinin kısaltması olan ps komutu, o anda çalışan süreçlerin anlık görüntüsünü sunar.

Varsayılan olarak, geçerli terminal oturumunuzla ilişkili süreçleri gösterir. Bunu, o anda neler olduğunu gösteren hızlı bir fotoğraf gibi düşünebilirsiniz.

Yalnızca ps komutunu çalıştırmayı deneyin:

Yalnızca geçerli terminalinizdekileri değil, sisteminizde çalışan tüm süreçleri görmek için ps ile belirli seçenekleri kullanmanız gerekir.

Yaygın iki yöntem şunlardır:

• ps aux: Tüm kullanıcıların tüm süreçlerini gösterir.
• ps -ef: Tüm süreçleri tam biçimde de gösterir.

Kapsamlı bir liste almak için ps aux komutunu kullanalım:

ps aux komutunun çıktısı göz korkutucu görünebilir, ancak önemli sütunlar hayati bilgiler sağlar:

• USER: Sürecin sahibi olan kullanıcı.
• PID: Process ID; her süreç için benzersiz bir numara.
• %CPU: Sürecin kullandığı CPU süresinin yüzdesi.
• %MEM: Sürecin kullandığı fiziksel belleğin yüzdesi.
• COMMAND: Süreci başlatan komut.

Bunlar, neyi kimin çalıştırdığını ve kaç kaynak tükettiğini belirlemenize yardımcı olur.

ps bir anlık görüntü sunarken, top (süreçler tablosu) sisteminizdeki süreçleri dinamik ve gerçek zamanlı olarak görüntüler.

Komut birkaç saniyede bir güncellenir ve o anda en fazla kaynağı hangi süreçlerin kullandığını gösterir. Etkileşimlidir; sıralama ve filtreleme yapmanıza olanak tanır.

top'tan çıkmak için q tuşuna basın.

top komutu iki ana bölüm gösterir:

• Özet Alanı: En üstte sistemin çalışma süresini, kullanıcı sayısını, yük ortalamasını ve CPU/bellek istatistiklerini görürsünüz.
• Süreç Listesi: Özetin altında tek tek süreçler listelenir; genellikle varsayılan olarak CPU kullanımına göre sıralanır.

Yoğun çalışan süreçleri belirlemek için yüksek %CPU ve %MEM değerlerini arayın.

htop, top'a benzer etkileşimli bir süreç görüntüleyicisidir; ancak daha kullanıcı dostu bir arayüze ve ek özelliklere sahiptir.

Sunucunuzda çoğu zaman önce yüklenmesi gerekir. Debian/Ubuntu tabanlı sistemlerde şunu kullanın:

Yüklendikten sonra çalıştırmak için htop yazmanız yeterlidir.

htop, top'a göre çeşitli geliştirmeler sunar:

• Görsel Çubuklar: CPU, bellek ve takas kullanımı renkli ASCII çubuklarıyla gösterilir.
• Daha Kolay Gezinme: Kaydırmak için ok tuşlarını, yaygın işlemler için F tuşlarını kullanın (sıralama için F6, filtreleme için F4, sonlandırma için F9 gibi).
• Süreç Ağacı: Süreçleri hiyerarşik bir ağaç yapısında görüntüleyin.

Süreçleri görsel olarak yönetmek için güçlü bir araçtır.

Hem top hem de htop, çok fazla kaynak (CPU veya bellek) tüketen süreçleri belirlemek için mükemmeldir.

top içinde süreçler genellikle %CPU'ya göre sıralanır. htop içinde ise sütunlara tıklayarak veya F6 tuşunu kullanarak kolayca sıralama yapabilirsiniz.

Yüksek %CPU veya %MEM değerleri, sunucunuzu yavaşlatabilecek bir "kaynak oburu" sürece işaret eder.

Gerçek zamanlı olarak en fazla CPU ve bellek tüketen süreçleri hızlıca belirlemeniz gerekiyor. Bu görev için hangi komut en uygundur?

Linux sunucunuzdaki süreçleri izlemek için gerekli araçları inceledik:

• ps: Süreçlerin statik anlık görüntüsünü almak için.
• top: Gerçek zamanlı, dinamik izleme ve sistem genel görünümü için.
• htop: top'un geliştirilmiş ve daha etkileşimli sürümü.

Bu komutlarda ustalaşmanız, sunucunuzun sağlıklı ve yüksek performanslı kalmasına yardımcı olur!