Disk Kullanımını İzleme

Sunucunuzun disk kullanımını takip etmek çok önemlidir. Günlükleri tüm diski doldurduğu için bir web sitesinin aniden kullanılamaz hâle geldiğini düşünün! Ya da yoğun disk etkinliği nedeniyle bir veritabanının kaplumbağa hızına düştüğünü.

İzleme şunları yapmanıza yardımcı olur:

• Kesintileri önleme: Sorunlara yol açmadan önce dolu diskleri fark edin.
• Performansı iyileştirme: Darboğaz oluşturabilecek yüksek G/Ç kullanımına sahip diskleri belirleyin.
• Kapasite planlama: Depolama alanını önceden artırmak için büyüme eğilimlerini anlayın.

df komutunun açılımı 'disk free' yani 'diskteki boş alan'dır. Sunucunuzdaki bağlı dosya sistemlerinin genel disk alanı kullanımını denetlemek için başvuracağınız temel araçtır.

Bağlı her bölüm için toplam alanı, kullanılan alanı, kullanılabilir alanı ve kullanım yüzdesini özetler.

df'nin nasıl çalıştığına bakalım. -h seçeneği çıktıyı insan tarafından okunabilir hâle getirerek boyutları KB, MB veya GB cinsinden gösterir.

Sunucunuzun disk alanını tek bakışta görmek için bu komutu çalıştırmayı deneyin:

df -h çıktısında genellikle şu sütunlar bulunur:

• Filesystem: Disk bölümünün veya aygıtın adı.
• Size: Dosya sisteminin toplam boyutu.
• Used: Şu anda kullanılan alan miktarı.
• Avail: Hâlâ kullanılabilir olan alan miktarı.
• Use%: Kullanılan disk alanının yüzdesi.
• Mounted on: Dosya sisteminin bağlandığı dizin.

Neredeyse dolu diskleri fark etmek için Use% sütununa özellikle dikkat edin!

df genel dosya sistemi kullanımını gösterirken du (disk usage), belirli dosyalar veya dizinler tarafından kullanılan alanı hesaplar.

Bu, hangi dizinlerin en fazla alanı tükettiğini bulmak için son derece yararlıdır ve yüksek disk kullanımının kaynağını belirlemenizi sağlar.

Bir dizinin boyutunu bulmak için du komutunu, -s (özetle) ve -h (insan tarafından okunabilir) seçenekleriyle, ardından dizinin yolunu belirterek kullanabilirsiniz.

Genellikle büyük günlük dosyaları içeren /var/log dizininin boyutunu denetleyelim:

Hangisini ne zaman kullanacağınızı bilmeniz önemlidir:

• df: Tam dosya sistemlerinin alan kullanımını bildirir. Verileri dosya sisteminin üst verilerinden okur.
• du: Dosyaların ve dizinlerin alan kullanımını bildirir. Boyutu hesaplamak için dizin içeriklerini tarar.

Bazen df ve du silinmiş ancak işlemler tarafından hâlâ açık tutulan dosyalar nedeniyle farklı sayılar gösterebilir. Yeniden başlatma veya işlemi yeniden başlatma genellikle bu değerleri eşitler.

iostat, sysstat paketinin bir parçasıdır ve depolama aygıtlarınız için ayrıntılı giriş/çıkış (G/Ç) istatistikleri sağlar.

Bu araç, performans darboğazlarını belirlemek için kritik olan disk etkinliğini izlemenize yardımcı olur. Yüksek G/Ç bekleme süreleri sunucunuzu önemli ölçüde yavaşlatabilir.

Diskinizin G/Ç performansının anlık görüntüsünü almak için iostat kullanabilirsiniz. -x seçeneği ayrıntılı istatistikler sağlar; bir sayı eklemek (ör. 2) ise bilgilerin her 2 saniyede bir güncellenmesini sağlar.

Bu komut için sysstat paketinin yüklenmesi gerekebilir (Debian/Ubuntu'da ör. sudo apt install sysstat).

iostat -x kullanırken şu temel ölçümlere bakın:

• %util: G/Ç isteklerinin aygıta gönderildiği süre boyunca CPU'nun kullanım yüzdesi. Yüksek değerler (100'e yakın) diskin meşgul olduğunu gösterir.
• r/s, w/s: Saniyedeki okuma/yazma isteği sayısı.
• rkB/s, wkB/s: Saniyede okunan/yazılan kilobayt sayısı.
• await: Aygıta gönderilen G/Ç isteklerinin karşılanması için geçen ortalama süre (milisaniye cinsinden). Yüksek değerler diskin yavaş olduğunu gösterir.

Bu ölçümler, diskin durumunu ve performansını değerlendirmenize yardımcı olur.

Disk kullanımını ve performansını izlemek için gereken üç temel aracı öğrendiniz. Şimdi anlayıp anlamadığınızı test edelim!

Harika iş çıkardınız! Sunucunuzun disk kullanımını ve G/Ç performansını izlemenin temellerini öğrendiniz.

Şunları öğrendiniz:

• df: Dosya sistemlerindeki toplam boş disk alanını kontrol etmek için.
• du: Belirli dosya ve dizinlerin disk kullanımını belirlemek için.
• iostat: Disk G/Ç performansını izlemek ve darboğazları belirlemek için.

Bu araçları düzenli olarak kullanmak, sunucunuzun sorunsuz çalışmasını sağlamanıza ve beklenmedik sorunları önlemenize yardımcı olur.