Disk Bölümleme ve Biçimlendirme

Disk yönetimine hoş geldiniz! Bir Linux sunucusu yeni bir diski kullanabilmeden önce iki temel adım gerekir: bölümleme ve biçimlendirme.

• Bölümleme, fiziksel bir diski mantıksal bölümlere ayırır.
• Biçimlendirme, bu bölümleri belirli bir dosya sistemiyle veri depolamaya hazırlar.

Disklerinizi kullanıma hazır hâle getirmeyi birlikte inceleyelim!

Bölümleme yalnızca düzen amacı taşımaz; birçok nedenle kritik öneme sahiptir:

• İşletim Sistemi ve Verileri Ayırma: İşletim sistemi dosyalarınızı bir bölümde, kullanıcı verilerini başka bir bölümde tutun. Bu, yedeklemeleri kolaylaştırır ve işletim sistemi yeniden yüklenirken verileri korur.
• Birden Fazla Dosya Sistemi: Farklı bölümlerde farklı dosya sistemleri (genel kullanım için ext4, büyük dosyalar için XFS gibi) kullanın.
• Çoklu Önyükleme Sistemleri: Tek bir diske birden fazla işletim sistemi (örneğin iki Linux dağıtımı) yüklemek istiyorsanız her birinin kendi bölümüne ihtiyacı vardır.

Bölümlendirme yapmadan önce hangi disklerin kullanılabilir olduğunu bilmeniz gerekir. Linux, fiziksel disklere genellikle /dev/sda, /dev/sdb gibi adlar atar.

Blok aygıtlarını (diskleri ve bölümleri) ve boyutlarını listelemek için lsblk komutunu kullanabilirsiniz.

fdisk -l komutu da algılanan tüm diskler için ayrıntılı bölüm tablosu bilgilerini gösterir.

fdisk, disk bölüm tablolarını düzenlemek için kullanılan güçlü bir komut satırı aracıdır. Geleneksel olarak Master Boot Record (MBR) bölümlendirme şemasını kullanan disklerde kullanılır.

MBR daha eskidir ve en fazla 2 TB disk boyutu ile en fazla dört birincil bölüm destekleme gibi sınırlamalara sahiptir.

fdisk kullanmak için genellikle yönetici ayrıcalıklarıyla, disk aygıtını belirterek çalıştırmanız gerekir. Örneğin: sudo fdisk /dev/sdb.

fdisk içinde:

• n: Yeni bir bölüm oluşturur.
• p: Birincil bölümü seçer (veya genişletilmiş bölüm için e).
• Başlangıç ve bitiş sektörlerini/boyutunu belirtin.
• w: Değişiklikleri diske yazar (dikkatli olun!).
• q: Kaydetmeden çıkar.

Değişikliklerin yazıldıktan sonra kalıcı olduğunu unutmayın!

parted, modern sistemlerde sıklıkla tercih edilen başka bir disk bölümlendirme aracıdır. MBR'nin sınırlamalarını aşan GUID Partition Table (GPT) şemasını destekler.

• GPT, 2 TB'den büyük diskleri destekler.
• Pratikte sınırsız sayıda bölüme izin verir (varsayılan olarak genellikle 128).
• GPT; yedeklilik ve hata denetimi de içerdiğinden daha sağlamdır.

parted kullanımı fdisk'e benzer, ancak komutları farklıdır. Örnek: sudo parted /dev/sdc.

parted içinde:

• mklabel gpt: Yeni bir GPT bölüm tablosu oluşturur.
• mkpart primary ext4 0% 100%: Birincil bölüm oluşturur, dosya sistemi türünü belirtir ve başlangıç/bitişi tanımlar.
• print: Geçerli bölüm tablosunu görüntüler.
• quit: Çıkar (değişiklikler genellikle hemen uygulanır).

parted değişiklikleri doğrudan uyguladığından çok daha dikkatli olun!

Bölümlendirmeden sonra bölümleri bir dosya sistemiyle biçimlendirmeniz gerekir. Bu işlem, verilerin nasıl depolanıp alınacağını düzenler.

• ext4: Linux için en yaygın varsayılan dosya sistemidir. Günlük tutan bir dosya sistemidir; yani elektrik kesintileri sırasında veri bozulmasını önlemek için değişiklikleri izler. Sağlamdır ve geniş ölçüde desteklenir.
• XFS: Genellikle büyük dosyalar ve dizinler için, özellikle kurumsal ortamlarda kullanılan yüksek performanslı, günlük tutan bir dosya sistemidir. Çok büyük dosya sistemlerine (petabaytlarca) iyi ölçeklenir.

Bir bölüm oluşturulduktan sonra (örneğin /dev/sdb1), onu mkfs.ext4 komutuyla biçimlendirebilirsiniz. Bu komut, ext4 dosya sistemi yapısını bölümün üzerine yazar.

Bölüm adını her zaman iki kez kontrol edin; yanlış bölümü biçimlendirmek tüm verileri siler!

Bir bölümü XFS dosya sistemiyle biçimlendirmek için benzer şekilde mkfs.xfs komutunu kullanırsınız. Çok büyük dosyalar depolamayı planlıyorsanız veya yüksek G/Ç performansına ihtiyacınız varsa bu seçenek idealdir.

ext4'te olduğu gibi, komutu çalıştırmadan önce doğru bölümü hedeflediğinizden emin olun.

Linux sunucunuzda bir diski hazırlamak için gereken temel ilk adımları öğrendiniz!

• Bölümlendirme, diski böler ve fdisk (MBR) veya parted (GPT) gibi araçlarla yapılabilir.
• Biçimlendirme, mkfs.ext4 veya mkfs.xfs gibi komutlarla ext4 ya da XFS gibi bir dosya sistemi uygular.

Bu beceriler, uygulamalarınız ve verileriniz için depolama alanı kurmanın temelini oluşturur. Sırada, bu yeni bölümleri bağlayarak sisteminizin erişimine nasıl açacağınızı öğreneceksiniz!