Fiber Konnektörleri ve Alıcı-Vericiler

Tıpkı bakır kabloların RJ45 fişlerine ihtiyaç duyması gibi, fiber kabloların da kabloları cihazlara bağlamak için kendi konektörlerine ve ışık ile elektrik sinyalleri arasında dönüşüm yapmak için alıcı-vericilere ihtiyacı vardır. Fiber konektörleri iki küçük cam çekirdeği tam olarak hizalamalıdır; bu nedenle doğruluk ve temizliğe önem verilerek tasarlanırlar. Yaygın konektör ve alıcı-verici adlarını ve her birinin ne amaçla kullanıldığını bilmek, sınavlarda düzenli olarak karşınıza çıkan soruları yanıtlamanıza yardımcı olur.

LC (Lucent Connector; Local Connector olarak da adlandırılır), günümüzde en yaygın fiber konektörüdür. Küçüktür, telefon jakı klipsine benzeyen itmeli-çekmeli bir kilit kullanır ve çoğunlukla dupleks çift olarak gelir: gönderim ve alım için ayrı iki fiber birbirine tutturulmuştur. Küçük boyutu, tek bir anahtar üzerinde çok sayıda LC bağlantı noktasının bulunmasını sağlar; bu nedenle modern kurulumlarda baskın durumdadır.

SC (Subscriber Connector veya Square Connector), basit bir itme-çekme hareketiyle yerine oturan ve çıkarılan, daha büyük ve kare biçimli bir konektördür. LC'den önce son derece yaygındı ve özellikle eski kurulumlarda ve bazı hizmet sağlayıcı cihazlarında hâlâ sık görülür. Kare gövdesi ve tıklayarak yerine oturan tasarımı, daha küçük LC'nin yanında kolayca ayırt edilmesini sağlar.

Sınavda karşılaşabileceğiniz diğer iki konektör şunlardır:

• ST (Straight Tip) — eski çok modlu kurulumlarda yaygın olan, yuvarlak ve bayonet tipi döndürerek kilitlenen bir konektördür.
• MTRJ (Mechanical Transfer Registered Jack) — RJ fişine benzeyen, iki fiberi tek bir gövdede barındıran küçük bir konektördür.

Temel olarak bu adları ve bunların fiber konektörleri olduğunu tanımanız yeterlidir.

Fiber konektör uçları parlatılır ve parlatma türü sinyalin geri dönüş kaybını etkiler. UPC (Ultra Physical Contact) uçları düz biçimde parlatılır, yaygındır ve çoğunlukla mavidir. APC (Angled Physical Contact) uçlarında, hassas bağlantılarda yansımaları azaltan 8 derecelik bir açı bulunur ve bu uçlar yeşildir. UPC ile APC'yi kesinlikle birbirine bağlamamalısınız; açıları uyuşmaz ve bağlantı zarar görür.

Alıcı-verici, bir anahtarın elektrik sinyalini fiber üzerinden göndermek üzere ışığa dönüştüren ve alınan ışığı yeniden elektrik sinyaline çeviren modüldür. Bir bağlantı noktasına takılır ve lazeri/LED'i ile algılayıcıyı barındırır. Doğru alıcı-vericinin seçilmesi, ilgili bağlantının fiber türünü, hızını ve mesafesini belirler. Uyumlu bir alıcı-verici olmadan fiber bağlantı noktası iletişim kuramaz.

En yaygın takılabilir alıcı-verici, yaklaşık 1 Gbps hızlar için kullanılan, çalışırken değiştirilebilen bir modül olan SFP'dir (Small Form-factor Pluggable). SFP+, 10 Gbps için geliştirilmiş sürümdür. Bu modüller anahtarlar üzerindeki uyumlu yuvalara takılır ve modülleri değiştirerek tek bir cihazda farklı bağlantı türlerini bir arada kullanmanızı sağlar: bazı bağlantı noktaları bakır, bazıları tek modlu, bazıları da çok modlu olabilir.

Çok hızlı bağlantılar için QSFP (Quad Small Form-factor Pluggable) modülleri, 40 Gbps gibi hızlara ulaşmak üzere dört kanalı bir araya getirir; daha yeni QSFP28 ve sonraki sürümler ise 100 Gbps ve daha yüksek hızlara ulaşır. Bunlar veri merkezi omurgalarında ve yüksek performanslı anahtarlarda kullanılır. Sınav için ayrıntıları derinlemesine bilmeniz gerekmez; QSFP'yi yüksek hızlı, çok kanallı alıcı-verici ailesi olarak tanımanız yeterlidir.

Bir fiber bağlantısı, yalnızca uçtan uca tüm parçaları uyumlu olduğunda çalışır:

• Fiber türü — tek modlu fiber ile tek modlu optik bileşenler, çok modlu fiber ile çok modlu optik bileşenler kullanılmalıdır.
• Konektör — LC'den LC'ye gibi aynı tür olmalıdır.
• Parlatma — UPC ile UPC veya APC ile APC kullanılmalıdır; türler kesinlikle karıştırılmamalıdır.
• Alıcı-verici — doğru hız ve mesafe derecelendirmesine sahip olmalıdır.

Fiber konektörleri tamamen temiz olmalıdır. Parlatılmış uç yüzeyindeki tek bir toz parçacığı bile bağlantıyı kesecek kadar ışığı engelleyebilir; kir de konektörler birleştirildiğinde cama çizik atabilir. Teknisyenler bağlantı kurmadan önce özel temizlik araçları ve inceleme mikroskopları kullanır. Sınavda ve gerçek çalışmada, kirli bir konektörün fiber bağlantısı arızalarının başlıca nedenlerinden biri olduğunu unutmayın.

İki bileşen daha fiber bağlantısını tamamlar. Bir ortam dönüştürücüsü, ortam türleri arasında köprü kurar; örneğin bir bakır Ethernet bağlantısını fiber bağlantısına dönüştürerek bağlantının uzun bir mesafe boyunca uzatılmasını sağlar. Bir DAC (Direct Attach Cable), her iki ucuna alıcı-vericiler sabitlenmiş bir kablodur ve raf içinde birbirine yakın anahtarlar arasında kısa, düşük maliyetli bağlantılar için kullanılır. Her ikisini de cihazları bağlamanın pratik yolları olarak tanıyın.

Fiber konektörleri ve alıcı-vericiler hakkındaki bilginizi sınayın.

Yaygın fiber konektörlerini öğrendiniz: küçük ve baskın olan LC (çoğunlukla dupleks), daha büyük ve kare biçimli SC ile eski ST ve MTRJ. UPC ve APC parlatma türleri kesinlikle karıştırılmamalıdır. Alıcı-vericiler, ışık ile elektrik sinyalleri arasında dönüşüm yapar: yaklaşık 1 Gbps için SFP, 10 Gbps için SFP+ ve 40-100 Gbps ile daha yüksek hızlar için QSFP ailesi kullanılır. Çalışan bir bağlantı için fiber türü, konektör, parlatma ve alıcı-verici uyumlu olmalı; konektörler de kusursuz biçimde temiz tutulmalıdır.