Cron ile Görev Zamanlama

Otomasyon dünyasına hoş geldiniz! Bu derste, Linux'ta komutları veya betikleri belirli zamanlarda otomatik olarak çalıştırmanızı sağlayan güçlü bir yardımcı program olan cron hakkında bilgi edineceksiniz.

Hiçbir şey yapmanıza gerek kalmadan günlük yedeklemeler veya saatlik sistem denetimleri ayarladığınızı düşünün; cron'un görevi tam olarak budur!

Linux sistemindeki her kullanıcının kendine ait bir crontab (cron tablosu) dosyası vardır. Zamanlanmış tüm görevlerinizi burada saklarsınız.

Kişisel crontab dosyanızı düzenlemek için crontab -e komutunu kullanırsınız. Bu komut dosyayı varsayılan metin düzenleyicinizde açar ve yeni görevler eklemenize hazır hâle getirir.

Bir crontab girdisi altı bölümden oluşur. İlk beş bölüm komutunuzun ne zaman çalışacağını tanımlar ve aralarında boşluk bulunur:

• Dakika: 0-59
• Saat: 0-23 (0, gece yarısıdır)
• Ayın Günü: 1-31
• Ay: 1-12 (veya Jan-Dec)
• Haftanın Günü: 0-7 (0 veya 7 pazar, 1 pazartesidir)

Bir crontab girdisinin altıncı ve son bölümü, çalıştırmak istediğiniz komut veya betiktir.

Burada komutlar ve betikler için mutlak yollar kullanmanız çok önemlidir (örneğin yalnızca python yerine /usr/bin/python). Cron görevleri en az sayıda ayarın bulunduğu bir ortamda çalışır; bu nedenle alıştığınız PATH kullanılamayabilir.

Zamanlamalarınızı esnek hâle getirmek için cron özel karakterler kullanır:

• * (yıldız): Olası tüm değerlerle eşleşir (örneğin her dakika veya her saat).
• , (virgül): Bir değer listesini ayırır (örneğin dakika 1 ve 15 için 1,15).
• - (tire): Bir değer aralığı tanımlar (örneğin 9'dan 17'ye kadar olan saatler için 9-17).
• / (eğik çizgi): Adım değerlerini belirtir (örneğin her 10 dakikada bir için */10).

Yaygın zamanlama ihtiyaçları için cron, ilk beş zaman alanının yerine geçen kullanışlı kısayollar sunar:

• @reboot: Sistem yeniden başlatıldıktan sonra bir kez çalışır.
• @yearly (veya @annually): Yılda bir kez çalışır (0 0 1 1 *).
• @monthly: Ayda bir kez çalışır (0 0 1 * *).
• @weekly: Haftada bir kez çalışır (0 0 * * 0).
• @daily (veya @midnight): Günde bir kez çalışır (0 0 * * *).
• @hourly: Saatte bir kez çalışır (0 * * * *).

Bir selamlama iletisini kaydeden basit bir betik oluşturalım ve bunu her gün saat 10:00'da çalışacak şekilde zamanlayalım.

1. Betiği oluşturun (örneğin ~/greet.sh):
2. Çalıştırılabilir hâle getirin: chmod +x ~/greet.sh
3. Crontab'a ekleyin (crontab -e):
   0 10 * * * /home/user/greet.sh
   Bu girdi şu anlama gelir: Dakika 0'da, saat 10'da (10 AM), ayın her gününde, her ayda ve haftanın her gününde /home/user/greet.sh dosyasını çalıştır.

Cron görevlerini ekledikten sonra bunları yönetmeniz gerekir:

• Mevcut crontab girdilerinizi listelemek için: crontab -l
• Tüm crontab girdilerinizi kaldırmak için (geri alma seçeneği olmadığından çok dikkatli kullanın!): crontab -r

Girdilerinizin doğru olduğundan emin olmak için değişiklik yaptıktan sonra crontab'ınızı her zaman crontab -l ile gözden geçirin.

Cron görevlerinin en az sayıda ayarın bulunduğu bir ortamda çalıştığını unutmayın. Bu nedenle görevler, etkileşimli kabuğunuzdaki PATH gibi ortam değişkenlerinin aynısına çoğu zaman sahip olmaz.

Betiğiniz belirli komutlara dayanıyorsa bunların mutlak yollarını kullanın veya gerekli ortam değişkenlerini crontab dosyanızın en üstünde doğrudan tanımlayın; örneğin PATH=/usr/local/sbin:/usr/local/bin:/usr/sbin:/usr/bin:/sbin:/bin.

/home/user/daily_report.sh adlı bir betiği her hafta içi (pazartesiden cumaya) saat 9:15 AM'de çalışacak şekilde zamanlamanız gerekiyor. Hangi crontab girdisi doğrudur?

Harika iş çıkardınız! Artık görevleri zamanlamak için cron kullanımının temel ilkelerinde ustalaştınız.

• crontab dosyasını ve dosyayı crontab -e ile nasıl düzenleyeceğinizi öğrendiniz.
• Zaman alanları ve komut da dâhil olmak üzere bir cron girdisinin altı alanını anlıyorsunuz.
• Esnek zamanlama için özel karakterleri ve önceden tanımlanmış kısayolları keşfettiniz.
• Görevlerinizi crontab -l ve crontab -r ile nasıl yöneteceğinizi biliyorsunuz.
• Cron bağlamında mutlak yolların ve ortam değişkenlerinin önemini de öğrendiniz.

Şimdi öğrendiklerinizi uygulayarak otomasyon oluşturun!