Bulut Kavramları ve Azure Mimarisi Tekrarı

Bulut Kavramları alanı, AZ-900 sınavının yaklaşık %25–30'unu oluşturur. Temel konular arasında bulut bilişimin tanımı ve avantajları, paylaşılan sorumluluk modeli, bulut hizmeti modelleri (IaaS/PaaS/SaaS) ve bulut dağıtım modelleri (genel/özel/hibrit) yer alır. Sınav, yalnızca tanımları değil, belirli bir senaryo için hangi modelin uygun olduğunu anlayıp anlamadığınızı ölçer. Microsoft'un sınav hedeflerinde listelediği bulut bilişimin altı avantajına özellikle dikkat edin.

Paylaşılan sorumluluk modeli, güvenlik ve yönetim sorumluluklarını Microsoft ile müşteri arasında bölüştürür. Microsoft her zaman şunları yönetir: fiziksel veri merkezleri, fiziksel ağ ve fiziksel ana makineler. Müşteri her zaman şunları yönetir: veriler, hesaplar ve kimlikler. Orta katman, hizmet modeline göre değişir: IaaS için müşteriler işletim sistemini, ağ denetimlerini ve uygulamaları yönetir; PaaS için Microsoft ayrıca işletim sistemini ve ara yazılımı yönetir; SaaS için Microsoft, veriler ve hesap erişimi dışında neredeyse her şeyi yönetir.

Microsoft'un AZ-900 hedefleri altı bulut avantajı tanımlar: Yüksek Kullanılabilirlik (hizmetler SLA'ler aracılığıyla kullanılabilir kalır), Ölçeklenebilirlik (gerektiğinde kapasite ekleme), Esneklik (otomatik olarak ölçeği artırma ve azaltma), Çeviklik (şirket içi ortamlardan daha hızlı dağıtım), Coğrafi Dağıtım (düşük gecikmeyle küresel dağıtım) ve Olağanüstü Durum Kurtarma (bölgeler arasında çoğaltma ve yük devretme). Sınavda sıklıkla senaryolar sunulur ve hangisinin en uygun avantaj olduğu sorulur. Esneklik ile ölçeklenebilirlik en sık karıştırılan çifttir: esneklik otomatik ayarlamadır; ölçeklenebilirlik ise ölçeklendirme yeteneğidir.

Geleneksel şirket içi IT, CapEx (Sermaye Harcaması) kullanır: donanım ve altyapıya başlangıçta yatırım yapılır ve bu yatırım zaman içinde amortismana tabi tutulur. Bulut bilişim ise OpEx (Operasyonel Harcama) modeline geçiş sağlar: büyük bir başlangıç maliyeti olmadan, dönemden döneme yalnızca tükettiğiniz kadar ödeme yaparsınız. Bu değişim nakit akışına katkı sağlar ve gereğinden fazla kaynak tedarik edilmesinden doğan finansal riski azaltır. AZ-900 sınavında bir senaryonun CapEx mi yoksa OpEx mi ifade ettiğini belirlemeniz veya Azure'a geçiş yapan bir şirketin CapEx'i azalırken OpEx'inin neden artacağını açıklamanız istenebilir.

Sınav için Azure Resource hiyerarşisini ezberleyin: Management Group'ları (en üst düzey — Subscription'ları bir araya getirir ve ilkeleri uygular) → Subscription'lar (faturalandırma sınırı ve erişim denetimi sınırı) → Resource Group'ları (ilgili Resource'lar için mantıksal kapsayıcı) → Resource'lar (VM'ler ve Storage hesapları gibi tek tek hizmetler). Bir Subscription tam olarak bir Management Group'a aittir. Bir Resource tam olarak bir Resource Group'a aittir. Resource Group'ları herhangi bir Azure bölgesindeki Resource'ları içerebilir.

Sınav için bölge ve kullanılabilirlik alanlarıyla ilgili önemli bilgiler: Azure'ın dünya genelinde 60'tan fazla bölgesi vardır. Her bölge, bir veya daha fazla veri merkezini içeren bir coğrafi alandır. Bölge çiftleri, olağanüstü durum kurtarma amacıyla çoğaltma için önceden yapılandırılır ve aralarında en az 300 mil mesafe bulunur. Kullanılabilirlik Alanları (AZ'ler), tek bir bölge içindeki, her birinin bağımsız güç, soğutma ve ağ altyapısına sahip fiziksel olarak ayrı veri merkezleridir. Her bölgede AZ bulunmaz; sınavda AZ'lerin yalnızca seçili bölgelerde (Zone özellikli bölgeler olarak adlandırılır) kullanılabildiğini bilip bilmediğiniz ölçülebilir.

Hizmet modelleri için şu sınav anımsatıcılarını kullanın: IaaS = OS'den yukarısını siz yönetirsiniz (Azure VM, Azure Diskleri). PaaS = yalnızca uygulamayı ve verileri siz yönetirsiniz (Azure Uygulama Hizmeti, Azure SQL Veritabanı, Azure İşlevleri). SaaS = yalnızca verileri ve erişimi siz yönetirsiniz (Microsoft 365, Dynamics 365). Yaygın AZ-900 tuzağı: Azure SQL Veritabanı, bir veritabanı olmasına rağmen IaaS değil PaaS'tır. VM üzerindeki SQL Server ise IaaS'tır. OS'yi siz yönetiyorsanız IaaS, yönetmiyorsanız PaaS'tır.

AZ-900'da sınanan üç bulut dağıtım modeli şunlardır: Genel bulut — Resource'lar üçüncü taraf bir sağlayıcıya (Azure) aittir ve sağlayıcı tarafından işletilir; paylaşılan altyapı kullanılır ve kullandıkça ödeme yapılır. Özel bulut — Resource'lar yalnızca tek bir kuruluş tarafından kullanılır; şirket içinde veya özel bir ortak yerleşim tesisinde barındırılır ve tam denetim sağlar. Hibrit bulut — genel ve özel bulutlar birbirine bağlanır; iş yüklerinin en uygun ortamda çalıştırılmasına olanak tanınır. Sınavda şu soru sorulabilir: Bir kuruluşun hassas verileri şirket içinde tutarken ölçeklenebilir işlem gücü için Azure'ı kullanmasını hangi dağıtım modeli sağlar? Yanıt: Hibrit.

Azure, tüketime dayalı fiyatlandırma modeli kullanır: bulut hizmetleri için yalnızca onları kullandığınızda ödeme yaparsınız. Bu, doğrudan OpEx modeliyle örtüşür. AZ-900'da üç fiyatlandırma seçeneği karşınıza çıkar: Kullandıkça öde (taahhüt yoktur, birim başına en yüksek fiyat), Rezerve Örnekler (1 veya 3 yıllık taahhüt, %72'ye kadar indirim) ve Spot fiyatlandırma (kullanılmayan Azure kapasitesini yüksek indirimlerle kullanma; kaynakların geri alınmasına tabidir). Sınavda, şirket içi maliyet ile Azure maliyetini tahmin ederek geçiş için iş gerekçesi oluşturmaya yardımcı olan Toplam Sahip Olma Maliyeti (TCO) Hesaplayıcısı da sorulabilir.

Bu senaryo türleri AZ-900 bulut kavramı sorularında sık görülür:

• Hangi avantaj? — Bir şirketin tatil döneminde 10 kat daha fazla trafiği karşılaması gerekiyor → Esneklik veya Ölçeklenebilirlik.
• Hangi model? — Bir girişim, Server'ları yönetmeden bir veritabanı kullanmak istiyor → PaaS (Azure SQL Veritabanı).
• Hangi dağıtım? — Bir hastane hasta verilerini tesis içinde tutmalı, ancak analiz için Azure'ı kullanmak istiyor → Hibrit bulut.
• Hangi fiyatlandırma? — Bir şirketin 3 yıl boyunca 7/24 çalışan bir VM'si var → Rezerve Örnekler.

Son dakika tekrarı için sık sorulan mimari bilgileri:

• Azure Kullanılabilirlik Alanları veri merkezi arızalarına karşı koruma sağlar; Bölge Çiftleri ise bölgesel kesintilere karşı koruma sağlar.
• Bir Resource Group başka bir Resource Group içeremez.
• Bir Resource Group'taki Resource'lar farklı bölgelerde bulunabilir.
• Management Group'ları, kök düzey sayılmadan en fazla 6 seviye derinliğinde olabilir.
• Bir Entra ID kiracısında birden çok Azure Subscription'ı bulunabilir.

Bu derste Microsoft Azure Temelleri (AZ-900) kavramlarını anlayıp anlamadığınızı sınayın.

Bu derste şunları gözden geçirdiniz: paylaşılan sorumluluk modelini ve sorumlulukların IaaS/PaaS/SaaS arasında nasıl değiştiğini, bulutun altı avantajını (kullanılabilirlik, ölçeklenebilirlik, esneklik, çeviklik, coğrafi dağıtım, olağanüstü durum kurtarma) ve Azure Resource hiyerarşisini (Management Group'ları → Subscription'lar → Resource Group'ları → Resource'lar). Sırada temel Azure hizmetlerinin özetlenmiş hızlı bir başvuru tekrarı var.